Amsterdam
Amsterdam is de hoofdstad en tevens grootste stad van Nederland, gelegen in de provincie Noord-Holland in het westen van het land. Op 1 januari 2008 had het een bevolking van 747.290 mensen. Het omvat het noordelijk deel van de Randstad. De Randstad zelf is het zesde grootstedelijk gebied van Europa, met een bevolking van ongeveer 6.700.000 inwoners.
De naam is afgeleid van Amstel dam, een dam in de rivier de Amstel. Vergeleken met het kleine vissersdorp in de late 12e eeuw, werd Amsterdam een van de belangrijkste havens van de wereld tijdens de "Gouden Eeuw", een gevolg van innovatieve ontwikkelingen in de handel. Gedurende deze tijd was de stad het belangrijkste centrum voor financiën en de diamanthandel ter wereld. In de 19e en 20e eeuw werd de stad uitgebreid en vormden er zich vele nieuwe wijken en voorsteden.
De stad is de financiële en culturele hoofdstad van Nederland. Veel grote Nederlandse instellingen hebben er hun hoofdkantoor. 7 van de grootste top 500 bedrijven van de wereld zijn er gevestigd met hun hoofdkantoor, waaronder Philips en ING. De Amsterdamse effectenbeurs, onderdeel van Euronext, is gelegen in het centrum van de stad.
Amsterdam heeft belangrijkste attracties: het Rijksmuseum, het Van Gogh Museum, het Anne Frank Huis, de rosse buurt, de vele koffieshops en uiteraard haar historische grachten. Amsterdam trekt ongeveer 4,2 miljoen toeristen per jaar.
De geschiedenis van Amsterdam
Het vroegste gebruik van de benaming "Amsterdam" komt van een certificaat uit 27 oktober 1275 van Graaf Floris V. Dit certificaat reffereerde naar de bewoners van Amestelledamme die warden vrijgesteld van het betalen van tol. Per 1327 had de naam zich ontwikkeld tot Aemsterdam.
Het verhaal gaat dat de stad is gesticht door twee vissers die op de oevers van de Amstel waren geland in een kleine boot tezamen met hun hond. In ieder geval is de stichting van de stad nog relatief recent in vergelijking met oudere steden als Nijmegen en Utrecht.
Amsterdam kreeg stadsrechten in 1300 of 1306. Vanaf de 14e eeuw bloeide de stad wat grotendeels te danken was aan de handel met de Hanze steden. In 1345 zou er een wonder hebben voorgedaan in de Kalverstraat. Amsterdam werd hierdoor voor lange tijd een bedevaartsoort. Dit duurde tot de wijziging naar het protestantse geloof. De stille omgang, een processie in burgerlijke kleding, is vandaag de dag nog een overblijfsel van de rijke geschiedenis van de bedevaart.
In de 16e eeuw rebelleerden de Nederlanders tegen Philips II van Spanje en zijn opvolgers. De belangrijkste redenen voor deze opstand was het invoeren van een nieuw soort belasting, genaamd de "Tiende Penning" en de vervolging van mensen die waren overgestapt op het protestantisme door de Spaanse Inquisitie. De opstand escaleerde en men stond op de rand van langdurige oorlog, de Tachtigjarige Oorlog. Deze leidde uiteindelijk tot de Nederlandse onafhankelijkheid. Onder leiding van Willem van Oranje (Willem de Zwijger) werd de Nederlandse Republiek bekend om zijn relatieve religieuze tolerantie. Hugenoten uit Frankrijk, Joden uit Spanje en Portugal en welvarende kooplieden uit Vlaanderen vonden hun weg naar Amsterdam. Vooral de toestroom van boekdrukkers uit Antwerpen zorgen ervoor dat de stad het centrum werd voor de vrije pers in Europa.
Amsterdam en de Gouden Eeuw
De 17e eeuw is zeker voor Amsterdam haar Gouden Eeuw. De stad werd een van de rijkste steden ter wereld. Schepen uit Amsterdam bedreven handel op onder andere Brazilië, Sri Lanka, India, Indonesië en grote delen van West Afrika (Ivoorkust en de Goudkust) en Noord Amerika.
Amsterdamse kooplieden hadden het grootste aandeel in zowel de VOC (Verenigde Oost Indische Compagnie) als de WIC (West-Indische Compagnie). Deze bedrijven verworven grote overzeese bezittingen, die later Nederlandse koloniën zouden worden. Amsterdam was Europa's meest belangrijke stapelplaats van goederen en was op een gegeven moment het grootste financiële centrum ter wereld.
In 1602 wordt de VOC opgericht. Het Amsterdamse kantoor van de VOC wordt de eerste beurs ter wereld door de handel in eigen aandelen.
Amsterdam verloor het grootste gedeelte van zijn welvaart in de 18e en 19e eeuw door de oorlogen van de Nederlandse republiek met Engeland en Frankrijk. Tijdens de Napoleontische oorlogen lag de welvaart van Amsterdam op een dieptepunt. Na de fase van de Bataafse Republiek, rond 1815, en de overgang naar het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden komt er een keerpunt. Nieuwe ontwikkelingen door mensen als de stadsplanner Samuel Sarphati, die zijn inspiratie uit Parijs haalt, betekenen een nieuwe fase voor de stad Amsterdam.
Aan het einde van de 19e eeuw bereikt de industriële revolutie de Stad. Het Concertgebouw, een treinstation en nieuwe musea worden gebouwd. Het Amsterdam-Rijnkanaal werd gegraven om Amsterdam een rechtstreekse verbinding te geven met de Rijn en een kortere verbinding met de Noordzee. Beide projecten geven de handel met de rest van Europa een enorme impuls. Soms wordt deze periode ook wel de tweede Gouden Eeuw voor Amsterdam genoemd.
De stad begon kort voor de Eerste Wereldoorlog uit te breiden en kwamen er nieuwe voorsteden. Hoewel Nederland neutraal bleef werd de stad getroffen door een tekort aan voedsel en brandstoffen. Er ontstonden rellen waarbij verscheidene mensen werden gedood, ook wel de Aardappeloproer genoemd. Mensen plunderden winkels en magazijnen om aan voedsel te komen.
Amsterdam en de Tweede Wereldoorlog
Duitsland verklaarde Nederland de oorlog op 10 mei 1940. Na 5 dagen van gevechten capituleerde Nederland. De Nazi’s installeerde een burgerregering in Amsterdam die samenwerkten met de Duitser met de vervolging van joden. Enkele Amsterdamse burgers beschermden de joden door ze onderdak te geven met het hoge risico dat zij zelf en hun gezinnen zouden worden opgepakt en opgesloten, of zelf naar een concentratiekamp worden gedeporteerd. In totaal warden meer dan 100.000 Nederlandse joden gedeporteerd naar concentratiekampen. Misschien wel de meest bekende was het jonge meisje Anne Frank, die stierf in het kamp Bergen-Belsen.
Tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog was de meeste communicatie met de rest van het land uitgesloten. Toen hier nog de zeer strenge winter van 1944 bijkwam (de hongerwinter) reisde veel burgers naar het platteland op zoek naar voedsel. Alles wat ook maar een beetje eetbaar was werd gegeten: bieten, tulpbollen (tot pulp vermalen en gekookt), maar ook honden en katten. Het merendeel van de bomen in Amsterdam werd gekapt voor brandstof. Ook alles wat maar van hout was werd ontvreemd uit de huizen van de joden. Ongeveer 120.000 Nederlanders werden na de oorlog vervolgd voor hun samenwerking met de Nazi’s.
Amsterdam na de Tweede Wereldoorlog
Als gevolg van de oorlog en andere incidenten in het begin van de 20e eeuw was een groot deel van de binnenstad verwaarloosd. Na de Tweede Wereldoorlog worden veel nieuw voorsteden gebouwd: Geuzenveld, Slotervaart, Osdorp en Slotermeer. De voorsteden hebben veel parken, tuinen en huizen met grotere kamers en balkons. Er komt een toenemende vraag naar kantoorgebouwen en wegen. Er komt een metrolijn tussen de nieuwe buitenwijk de Bijlmer en het centrum van Amsterdam.
De grootschalige sloop van de binnenstad begon in de voormalige joodse wijk. Kleinere straten zoals de Jodenbreestraat werden verbreed. Tijdens de sloop braken rellen uit waarbij mensen uiting gaven aan hun woede als gevolg van de massale herstructurering van de stad (Nieuwmarktrellen). De verwoeste gebouwen werden vervangen door nieuwe die pasten in het straatbeeld van de vele middeleeuwse panden. Een nieuw stadhuis wordt gebouwd op het volledig afgebroken Waterlooplein.
Het centrum van Amsterdam is inmiddels een beschermd gebied. Er zijn plannen om de Grachtengordel, bestaande uit de Prinsengracht, Keizersgracht en Herengracht, op de werelderfgoedlijst van de UNESCO te krijgen.
Het stadsbeeld van Amsterdam
Amsterdam is het mooist ten zuiden van het Centraal Station. Het Damrak is de belangrijkste straat en leidt naar het Rokin. De oudste wijk van de stad staat bekend als “De Wallen” en bevat de wijk met de vrouwen van lichte zeden. De Wallen liggen ten oosten van het Damrak. Ten zuiden van De Wallen ligt het Waterlooplein, de oude Joodse wijk. De 17e eeuws gordel van de grachten ligt hier feitelijk omheen. Hier vind men ook de oude volkswijken als de “Jordaan” en “De Pijp”. Buiten de grachtengordel ligt het “Museumplein”. Hier vindt men de grote musea en het “Vondelpark”. Een 19e eeuws park genoemd naar een van de bekendste Nederlandse dichters en schrijvers Joost van den Vondel. De Plantage buurt en de dierentuin (Artis) grenzen aan het oostelijke gedeelte van de Grachtengordel.
Verschillende delen van de stad en de omliggende steden waren vroeger ingepolderde meren. Men kan deze gebieden herkennen aan het achtervoegsel “meer”, zoals Haarlemmermeer, Aalsmeer, Watergraafmeer en Bijlmermeer.
Amsterdamse architectuur
Amsterdam heeft een rijke architectonische geschiedenis. Het oudste gebouw is het Houten Huys aan het Begijnhof. Dit houten gebouw werd gebouwd rond 1425 en is een van de twee nog bestaande houten gebouwen in de stad. Het is ook een van de weinige zeldzame voorbeelden van gotische architectuur.
Toen vele houten gebouwen in de 16e eeuw werden afgebroken werden deze vervangen door huizen van baksteen volgens de architectuur van de Renaissance. De gebouwen uit deze periode zijn zeer herkenbaar. Ze hebben allemaal een gevel die eindigt op de top in de vorm van een trap. Amsterdam ontwikkelde al snel zijn eigen Renaissance stijl onder invloed van architect Hendrick de Keyser. Een van de meest markante gebouwen door hem ontworpen is de Westerkerk. Andere vooraanstaande architecten van deze stijl waren onder meer Daniel Stalpaert, Philip Vingboons en Jacob van Campen. Vingboons ontwierp vele prachtige koopmanshuizen in de stad. Een van de meest beroemde gebouwen in de barokstijl is het Koninklijk Paleis op de Dam.
Gedurende de 18e eeuw werd Amsterdam sterk beïnvloed door de Franse cultuur. Dit kom vooral tot uitdrukking in de architectuur uit die periode. Rond 1815, dus met het einde van de Bataafse Republiek, brak men met de barokke stijl en ging men over op diverse verschillende neostijlen. De meeste neogotische stijlen hielden stand tot het einde van de 19e eeuw. Men ging nu over op de Jugendstil stijl. Amsterdam breidde snel uit in die periode en de meeste gebouwen die toen aan de rand van de stad lagen waren veelal in de Jugendstil stijl. Denk aan de omgeving van het Museumplein in Amsterdam Oud-Zuid.
Musea in Amsterdam
De belangrijkste musea van Amsterdam bevinden zich op het Museumplein. Dit plein is het grootste plein van Amsterdam en ligt naast de zuidelijke kant van de stad in het centrum. Het is gemaakt in het laatste kwartaal van de 19e eeuw op het terrein van de voormalige World Exposition. Het noordelijke deel van het plein wordt begrensd door het Rijksmuseum. Aan de voorzijde van het Rijksmuseum op het plein zelf is een door de mens gemaakte vijver. In de winter fungeert deze als ijsbaan. Het westelijk deel van het plein wordt begrensd door het Van Gogh Museum en het Stedelijk Museum. De zuidelijke grens van het Museumplein is de Van Baerlestraat, waar Het Concertgebouw zich bevind. In het oosten van het plein bevinden zich een paar villa's, waarvan een het Amerikaanse consulaat is. Onder het plein bevindt zich een parkeergarage. Het Museumplein is bijna volledig bedekt met een grasveld, met uitzondering van het noordelijke deel van het plein dat is bedekt met grind.
Het Rijksmuseum bezit de grootste en belangrijkste verzameling van klassieke Nederlandse kunst. Het is geopend in 1885. De collectie bestaat uit een miljoen stuks kunst. De belangrijkste werken zijn die van Rembrandt, wiens werk, en het werk van zijn leerlingen, wordt weergegeven in het Rijksmuseum. Rembrandts meesterwerk “De Nachtwacht” is een van de topstukken van het museum. Er staan ook schilderijen van kunstenaars als Vermeer, Frans Hals, Van Ruysdael, Ferdinand Bol, Albert Cuijp, Van der Helst en Paulus Potter. Naast schilderijen bestaat de collectie uit een grote verzameling decoratieve kunst. De architect van het neogotische gebouw was PJH Cuypers. Slechts een vleugel van het Rijksmuseum is momenteel open voor het publiek, waar de 200 belangrijkste kunstwerken worden tentoongesteld. Het museum gaat pas in zijn geheel weer open na 2010. Het Rijksmuseum wordt uitgebreid, gerenoveerd en er komt een nieuwe hoofdingang.
Vincent Van Gogh woonde een tijd in Amsterdam. Het Van Gogh museum is gewijd aan de beginperiode van zijn werken. Het museum is gehuisvest in een van de weinig moderne gebouwen in dit gebied van Amsterdam. Het gebouw is ontworpen door Gerrit Rietveld. Dit gebouw is waar de vaste collectie aan het publiek getoond wordt. Een nieuwe vleugel is toegevoegd aan het museum in 1999. Deze vleugel, dat bekend staat als de prestatie vleugel, is ontworpen door een Japanse architect. Tijdelijke tentoonstellingen van het museum worden meestal hier tentoongesteld. Sommige van Van Gogh's beroemdste schilderijen, zoals de "Zonnebloemen" en de "Aardappeleters" kan men hier vinden. Het Van Gogh museum is het meest bezochte museum in Amsterdam.
Naast het Van Gogh museum staat het Stedelijk Museum. Het is het belangrijkste museum voor moderne kunst in Amsterdam. Het museum opende haar deuren op ongeveer hetzelfde tijdstip dat het Museumplein werd gemaakt. De vaste collectie bestaat uit kunstwerken van kunstenaars als Karel Appel, Piet Mondriaan en Kasimir Malewitsj. Dit museum is momenteel gerenoveerd en uitgebreid. De hoofdingang wordt verplaatst van de Paulus Potterstraat naar het Museumplein zelf. Het zal opnieuw worden geopend voor publiek in 2009. De vaste tentoonstelling van dit museum is gevestigd in een oud postkantoor in de buurt van het centraal station.
Amsterdam heeft veel meer musea dan die aanwezig zijn op het Museumplein. Denk hierbij aan het Rembrandthuis, het Amsterdams Historisch Museum, het Anne Frank Huis, het Joods Historisch Museum en het enorme Tropenmuseum. Deze musea liggen allemaal in het centrum van de stad of in de buurt van het Museumplein.
Het Amsterdamse uitgaansleven
Amsterdam is beroemd om zijn levendige en gevarieerde nachtleven. De twee belangrijkste uitgaancentras van het nachtleven zijn het Leidseplein en het Rembrandtplein. Op het Rembrandtplein zie je over het algemeen meer Nederlanders van buiten Amsterdam en op het Leidseplein zie je meer Amsterdammers en buitenlandse toeristen.
Amsterdam heeft veel cafés. Ze variëren van grote cafés, zoals op het Leidseplein tot kleinere cafés in de kleine straten van deze stad waar je de doorsnee Amsterdammer kan vinden. Hier kan je heerlijk verblijven in de vele oud bruine cafés. Deze bruine kroegen bevatten een prettige, ontspannen sfeer en het interieur wordt gedimpt verlicht. Toeristen kunnen er ook voor kiezen om aan tafel te gaan zitten in een van de vele trendy, stijlvolle nieuwe cafés die Amsterdam te bieden heeft. Deze cafés zijn meer gewild door een jonger publiek. De meeste cafés hebben terrassen in de zomer.
In Amsterdam kan je veel restaurants vinden. Aangezien Amsterdam een multiculturele stad is zijn er veel verschillende etnische restaurants. Sommige van de beste restaurants in Nederland zijn gevestigd in Amsterdam. Veel hotels hebben een nabijgelegen restaurant.
Amsterdam beschikt ook over een groot aantal discotheken. Het merendeel van de discotheken zijn gelegen op het Leidseplein of op het Rembrandtplein of hier in de buurt. Een voorbeeld van een discotheek vlakbij het Leidseplein is het Jimmy Woo, een trendy club die werkt met een gastenlijst. Het Paradiso en de Melkweg zijn culturele centra, die uitmonden in discotheken. De grote discotheken in de buurt van het Rembrandtplein zijn de Escape, Club Home en Cineac. Naast de discotheken zijn er vele cafés met een dansvloer.
Andere grote discotheken in Amsterdam bevinden zich buiten deze zogenaamde zone. Panama ligt in de buurt van het IJ en heeft tevens ook een restaurant. House muziek is een populaire categorie van muziek in de Powerzone. Club Arena is gelegen nabij het Oosterpark en was vroeger een kapel. Nu is het een plek waar mensen de hele nacht door dansen en drinken. De leeftijdsgrens is 21 jaar of ouder, maar niet overal is men even streng.
Favorieten:
